S' ka ekzistuar kurrė asgjė?
Njė udhėtim mendimi nė fillimin e kohėrave, origjinėn e gjithėsisė & ēėshtjen e projektimit inteligjent...
I printueshėm nė PDF
A keni menduar ndonjėherė pėr fillimin? Ēfarė ėshtė kjo, thoni ju? Me nė fjalė--ēdo gjė qė ėshtė shfaqur pėr herė tė parė. Ose ēfarėdo gjėje qė ka qenė kėtu, nė momentin mė tė hershėm nė kohė. A keni vrarė ndonjėherė mendjen pėr kėtė gjė?
Prit pak, ju po thoni, a nuk ėshtė e mundur qė nė fillim tė mos ketė patur asgjė? A nuk ėshtė e mundur qė miliarda vite mė parė, nuk ka patur asgjė? Sigurisht, kjo ėshtė njė teori qė duhet shqyrtuar. Pra, le ta shqyrtojmė--por si fillim pėrmes analogjisė.
Le tė themi qė keni njė dhomė tė madhe tė zezė. Ėshtė krejtėsisht e mbyllur dhe me pėrmasat e njė fushe futbolli. Dhoma ėshtė pėrherė e kyēur, dhe nuk ka asnjė derė apo dritare dhe asnjė vrimė nė muret e saj.
Brenda nuk ka ... asgjė. Absolutisht asgjė. As grimcėn mė tė vogėl. Asnjė pikė ajri. Asnjė fije pluhuri. Aspak dritė. Ėshtė me njė kyē tė vulosur. Mė pas, ēfarė ndodh?
Mirėpo le tė themi se synimi juaj ėshtė tė nxirrni diēka--ēfarėdo gjėje--nė dhomė. Por rregullat janė: ju nuk mund tė pėrdorni asgjė qė gjendet jashtė dhomės pėr tė realizuar kėtė gjė. Kėshtu qė ēfarė bėni?
Dhe ju mendoni, po sikur tė krijoj njė shkėndijė brenda dhomės? Atėherė dhoma do tė ketė dritė nė tė, edhe pėr pak ēaste. Kjo do tė ishte diēka. Po, por ju jeni jashtė dhomės. Pra, kjo gjė nuk lejohet.
Por, ju thoni, po sikur tė dėrgoj diēka me anė tė teleportės brenda nė dhomė, ashtu si tek Star Trek? Sėrish, kjo nuk ėshtė e lejueshme, sepse do tė pėrdorje gjėra nga jashtė dhomės. Kėtu gjendet sėrish dilema: ju duhet tė futni diēka nė dhomė duke pėrdorur vetėm ēfarė gjendet nė dhomė. Dhe, nė kėtė rast, nė dhomė nuk gjendet asgjė.
Mirėpo, ju thoni, ndoshta njė grimcė e vogėl do tė shfaqet brenda dhomės nėse do tė lihet kohė e mjaftueshme.
Ka tri probleme mė kėtė teori. E para, koha nė vetvete nuk bėn asgjė. Gjėrat ndodhin me kalimin e kohės, por nuk ėshtė koha qė i bėn ato tė ndodhin. Pėr shembull, nėse prisni 15 minuta pėr pjekjen e biskotave, nuk janė 15 minutat qė i pjekin ato, ėshtė nxehtėsia e furrės. Nėse i vendos mbi banak pėr 15 minuta, ato nuk do tė piqen.
Nė analogjinė tonė, kemi dhomė krejtėsisht tė mbyllur me asgjė brenda saj. Duke pritur 15 minuta, kjo nuk do ta ndryshojė situatėn, nė vetvete ose nga vetvetja. Por ju thoni, po sikur tė presim me mijėra vjet? Me kėtė kuptojmė segmente prej 15 minutash tė ngjeshura sė bashku. Nėse ju prisni me mijėra vjet me biskotat mbi banak, a do t'i piqnin ato kėto mijėra vite?
Problemi i dytė ėshtė: pse do tė "shfaqej" ndonjė gjė nė njė dhomė bosh? Do tė duhej njė arsye se pėrse erdhi nė ekzistencė. Por brenda dhomės nuk ka gjė. Pra, ēfarė do ta pengonte atė qė tė vazhdonte tė mbetej ashtu? Nuk do tė kishte asgjė brenda dhomės pėr tė shkaktuar shfaqjen e diēkaje (dhe megjithatė arsyeja duhet tė vijė nga brenda dhomės).
Mirė, thoni ju, po njė grimcė e vogėl e diēkaje? A nuk do tė kishte njė mundėsi mė tė madhe pėr t'u materializuar nė dhomė se diēka mė e madhe, pėr shembull, njė top futbolli?
Kjo nxjerr nė pah problemin e tretė: madhėsia. Ashtu si koha, madhėsia ėshtė abstrakte. Ėshtė relative. Le tė themi se kemi tri topa bejzbolli, me madhėsi tė ndryshme. Njėri ėshtė me diametėr 2 metra, njėri 1 metėr dhe njė tjetėr qė ėshtė normal. Cili ka mė shumė mundėsi pėr t'u materializuar nė dhomė?
Ai qė ėshtė normal? Jo! Ėshtė e njėjta mundėsi pėr tė tri topat e bejzbollit. Madhėsia nuk ka rėndėsi. Nuk ėshtė kjo ēėshtja. Ēėshtja ėshtė nėse do tė "shfaqej" apo jo ndonjė top bejzbolli i ēfarėdo madhėsie nė dhomėn tonė tė kyēur dhe tė vulosur.
Nėse nuk mendoni se topi mė i vogėl i bejzbollit thjesht mund tė shfaqej nė dhomė, pavarėsisht sa kohė ka kaluar, atėherė duhet tė arrini nė pėrfundimin se ėshtė e njėjta gjė edhe pėr njė atom. Madhėsia nuk ėshtė problem. Mundėsia e njė grimce tė vogėl pėr t'u materializuar pa njė shkak nuk ėshtė ndryshe nga ajo e njė frigoriferi qė tė materializohet pa shkak!
Tani, le ta zgjerojmė analogjinė tonė, nė kuptimin e plotė tė fjalės. Le ta marrim dhomėn tonė tė zezė e tė mbyllur dhe t'i heqim muret, dhe ta zgjerojmė dhomėn, aq sa tė shkojė nė infinit nė tė gjitha drejtimet. Tani, nuk ka asgjė jashtė dhomės, sepse dhoma ėshtė e gjitha ē'ka ekziston. Pikė.
Kjo dhomė e zezė nė infinit nuk ka dritė, pluhur, asnjė grimcė tė ndonjė lloji, as ajėr, asnjė element, asnjė molekulė. Ėshtė asgjėja absolute. Nė fakt, mund ta quajmė Absolutisht Asgjė.
Prandaj, shtrohet pyetja: nėse fillimisht--miliarda vjet mė parė--kishte Absolutisht Asgjė, a nuk do tė kishte Absolutisht Asgjė edhe tani?
Po. Sepse diēka--pavarėsisht sa e vogėl--nuk mund tė vijė nga Absolutisht Asgjė. Ne ende do tė kishim Absolutisht Asgjė.
Ēfarė na thotė kjo? Qė kurrė nuk ka ekzistuar Absolutisht Asgjėja. Pse? Sepse, po qe se Absolutisht Asgjėja do tė kishte ekzistuar , ende do tė kishim Absolutisht Asgjė!
Nėse Absolutisht Asgjėja do tė kishte ekzistuar, nuk do tė kishte asgjė jashtė saj qė tė shkaktonte ekzistencėn e diēkaje.
Edhe njė herė, nėse Absolutisht Asgjė do kishte ekzistuar ndonjėherė, ende do tė kishte Absolutisht Asgjė.
Sidoqoftė, diēka ekziston. Nė fakt, shumė gjėra ekzistojnė. Ju, pėr shembull, jeni diēka qė ekziston, njė diēka shumė e rėndėsishme. Prandaj, ju jeni prova se Absolutisht Asgjėja nuk ka ekzistuar kurrė.
Tani, nėse Absolutisht Asgjėja nuk ka ekzistuar kurrė, kjo do tė thotė se ka patur gjithnjė njė kohė kur tė paktėn ka qenė Diēka nė ekzistencė. Ēfarė ishte ajo?
A ishte njė gjė apo shumė gjėra? A ishte njė atom? Njė grimcė? Njė molekulė? Njė top bejzbolli mutant? Njė frigorifer? Disa biskota?
Pėr ta zbuluar, shkoni tek (Diēka.)
Dėrgoja kėtė faqe me e-mail njė shoku
Si tė fillosh njė marrėdhėnie me Perėndinė
|