Diēka
I printueshėm nė PDF
Nėse ka patur ndonjėherė Absolutisht Asgjė, ende do tė kishte Absolutisht Asgjė edhe sot. Duke qenė se ka diēka (ju, pėr shembull), kjo do tė thotė se Absolutisht Asgjėja nuk ka ekzistuar kurrė. Nėse ka ekzistuar ndonjėherė, ju nuk do tė ishit kėtu duke lexuar nė kėto ēaste. Absolutisht Asgjėja do tė ishte kėtu.
Pra, nuk ka patur kurrė njė kohė kur Absolutisht Asgjėja tė ketė ekzistuar. Prandaj, ka qenė gjithnjė diēka. Por ēfarė? Nėse i kthehemi fillimit, ēfarė ishte Diēkaja qė duhet tė ketė ekzistuar? A ishte mė shumė se njė Diēka apo thjesht njė? Dhe si dukej, duke u bazuar nė atė ēfarė ekziston sot?
Le tė eksplorojmė ēėshtjen e sasisė tė parėn. Le tė sjellim nė mendje dhomėn tonė tė madhe, tė zezė dhe tė vulosur. Pėrfytyroni sikur ka dhjetė topa tenisi brenda dhomės. Pėr aq sa mund tė kthehemi mbrapa nė kohė, kemi vetėm kėtė gjė: dhjetė topa tenisi.
Ēfarė ndodh mė pas? Le tė themi se presim njė vit tė tėrė. Ēfarė ka nė dhomė? Ende vetėm dhjetė topa tenisi, apo jo? Sepse nuk ka forcė tjetėr nė ekzistencė, dhe e dimė dhjetė topa tė zakonshėm tenisi--nuk ka rėndėsi sa kohė kalon--nuk mund tė pjellin topa tė tjerė apo ndonjė gjė tjetėr.
Dakord, po sikur tė kishte gjashtė topa tenisi nė dhomė si fillim? A do ta ndryshonte kjo situatėn? Jo, aspak. Mirė atėherė, po sikur tė kishte njė milion topa tenisi? Ende asnjė ndryshim. Gjithēka qė kemi futur nė dhomė janė topat e tenisit, pavarėsisht sa shumė janė.
Ajo qė zbulojmė ėshtė se sasia nuk ėshtė problemi. Nėse i kthehemi fillimit tė tė gjitha gjėrave, sasia e Diēkaje qė duhet tė ketė ekzistuar nuk ėshtė ajo ēfarė ka rėndėsi. Apo jo?
Hiqini topat e tenisit. Tani brenda dhomės gjendet njė zog pule. Ne presim njė vit. Ēfarė gjendet brenda dhomės? Thjesht vetėm njė zog pule, apo jo? Por, po sikur tė fillojmė me njė pulė dhe njė gjel nė dhomė? Tani presim njė vit, ēfarė kemi? Shumė mė tepėr zogj pule!
Pra sasia ėshtė e rėndėsishme, NĖSE brenda dhomės gjenden tė paktėn dy gjėra tė cilat mund tė prodhojnė njė gjė tė tretė. Pulė + gjel = zog pule. Por sasia nuk ka rėndėsi nėse flasim pėr tė paktėn dy gjėra tė cilat nuk mund tė prodhojnė njė gjė tė tretė. Top tenisi + top futbolli = asgjė.
Pra ēėshtja nuk ėshtė aq sasia sesa cilėsia. Ēfarė cilėsish zotėron Diēkaja? A mund tė sjellė gjėra tė tjera nė ekzistencė?
Le t'u kthehemi zogjve tanė tė pulės, por le tė jemi shumė tė saktė, pasi e tillė do tė ishte ēėshtja qysh nė fillim. Kemi njė pulė dhe njė gjel nė dhomė. Ata janė nė pjesė tė ndryshme tė dhomės, tė mėnjanuar nė asgjėnė. A do tė pjellin zogj tė tjerė?
Jo. Pse? Sepse nuk ka asnjė mjedis ku tė punojnė. Nuk ka asgjė nė dhomė pėrveē pulės dhe gjelit. Nuk ka ajėr pėr tė marrė frymė apo pėr tė fluturuar, nuk ka dysheme ku tė ecin, nuk ka mjete jetese me tė cilat mund tė jetojnė. Ata nuk mund tė hanė, tė ecin, tė fluturojnė apo tė marrin frymė. Mjedisi i tyre ėshtė asgjė e plotė.
Pra shpendėt pėrjashtohen. Shpendėt nuk mund tė ekzistojnė ose tė riprodhohen pa asnjė lloj mjedisi. Me njė mjedis, ata mund tė pjellin shpendė tė tjerė, dhe me njė mjedis qė i ndikon ata, ndoshta ata mund--megjithėse duket absurde--tė ndryshojnė nė njė lloj tjetėr shpendi me kalimin e kohės. Diēka nė rrugėn pėr t'u bėrė kastor apo gjirafe.
Pra kemi njė dhomė pa njė mjedis. Prandaj, na duhet Diēka qė mund tė ekzistojė pa njė mjedis. Diēka qė nuk ka nevojė pėr ajėr, ushqim, apo ujė pėr tė ekzistuar. Kjo skualifikon ēdo gjallese tė momentit mbi tokė.
Po pėr gjėrat jo-tė gjalla, ē'mund tė thuhet? Ata nuk kanė nevojė pėr njė mjedis, kjo ėshtė e vėrtetė. Por gjendemi nė tė njėtin telash si me topat e tenisit. Gjėrat jo tė gjalla nuk prodhojnė ndonjė gjė. Le tė themi, nė vend tė dhjetė topave tė tenisit, ju keni tre miliardė molekula hidrogjeni. Atėherė ēfarė ndodh? Me kalimin e kohės, ju ende keni tre miliardė molekula hidrogjeni, asgjė mė shumė.
Ndėrsa flasim pėr jogjallesat, le tė shqyrtojmė gjithashtu se ēfarė duhet qė ato tė ekzistojnė. Keni dėgjuar ndonjėherė pėr Superpėrplasėsin? Vite mė parė qeveria kreu njė eksperiment pėr tė krijuar materien. Superpėrplasėsi ishte njė tunel i nėndheshėm me kilometra e kilometra pėrmes tė cilit atomet do tė udhėtonin me shpejtėsinė e zėrit dhe mė pas do tė ndesheshin me njėri-tjetrin, me qėllim qė tė krijonin njė grimcė tė vogėl. E gjithė kjo pėr pjesėn mė tė vogėl, mikroskopike tė materies.
Ēfarė na tregon kjo gjė? Se ilustrimi ynė i dhjetė topave tė tenisit nuk ėshtė aq i thjeshtė sa duket. Do tė duhej njė sasi e MAHNITĖSHME energjie thjesht pėr tė prodhuar njė top tenisi nga asgjėja. Dhe asgjėja ėshtė ajo ēfarė kemi. Dhoma nuk ka asgjė nė tė.
Kėtu gjendemi. Diēkaja qė ekzistoi nė fillim duhet tė jetė nė gjendje tė ekzistojė pa u varur mbi diēka tjetėr. Duhet tė jetė tėrėsisht dhe plotėsisht e vetėmjaftueshme. Sepse Ajo ishte e vetme qė nga fillimi dhe Ajo nuk kishte nevojė pėr asnjė mjedis brenda tė cilės tė ekzistonte.
Sė dyti, Diēkaja qė ekzistonte qė nė fillim, duhet tė ketė aftėsinė tė prodhojė diēka ndryshe nga Vetja. Sepse, nėse nuk do tė mundej, atėherė ajo Diēka do tė ishte gjithēka qė do tė ekzistonte sot. Por Diēka Tjetėr ekziston sot. Ju, pėr shembull.
Sė treti, tė prodhosh Diēka Tjetėr--nga asgjėja--kėrkon njė sasi tė pamatshme fuqie. Kėshtu, Diēkaja duhet tė ketė fuqi tė madhe nė dispozicion tė vet. Nėse na kėrkohet kilometra e kilometra korridor dhe energjia mė e madhe qė mund tė ushtrojmė, thjesht pėr tė prodhuar grimcėn mė tė vogėl, sa fuqi do tė duhet pėr tė prodhuar materien nė univers?
Le t'i kthehemi dhomės sonė. Le tė themi se kemi njė top tenisi tė veēantė brenda dhomės. Ai mund mund tė prodhojė topa tė tjerė tenisi. E ka kėtė fuqi dhe energji tė madhe. Dhe Ai ėshtė plotėsisht i vetė-mjaftueshėm, duke mos patur nevojė pėr asgjė tjetėr qė tė ekzistojė, sepse Ai ėshtė gjithēka ekziston. Ai, ky top i vetėm tenisi, ėshtė Diēkaja e Pėrjetshme.
Le tė themi se topi i tenisit prodhon njė tjetėr top tenisi. Cili nga kėta dy topa do tė jetė mė i madh nė lidhje me KOHĖN? Topi #1. Ėshtė Diēkaja e Pėrjetshme. Gjithnjė ka ekzistuar. Megjithatė Topi #2 erdhi nė ekzistencė kur u prodhua nga Topi #1. Kėshtu, njė top ėshtė finit pėrsa i pėrket kohės, tjetėr ėshtė infinit.
Cili nga dy do tė jetė mė i madh nė lidhje me FUQINĖ? Sėrish, Topi #1. Ai ka aftėsinė pėr tė prodhuar Topin #2 nga asgjėja--qė do tė thotė gjithashtu se ka aftėsinė pėr tė shkatėrruar Topin #2. Kėshtu Topi #1 ka mė shumė fuqi se Topi #2. Nė fakt, gjatė gjithė kohės, Topit #2 i duhet tė varet nga Topi #1 pėr vetė ekzistencėn e tij.
Por, ju thoni, po sikur Topi #1 tė ndajė paksa nga fuqia e tij me Topin #2--fuqi tė mjaftueshme pėr tė shkatėrruar Topin #1? Atėherė Topi #2 do tė ishte mė i madh, sepse Topi #1 do tė ndalonte tė ekzistonte, apo jo?
Ka njė problem kėtu. Nėse Topi #1 ndan paksa nga fuqia e tij me Topin #2, ende kemi tė bėjmė me fuqinė e Topit #1. Atėherė shtrohet pyetja: a do tė mund ta pėrdorte Topi #1 fuqinė e tij pėr tė shkatėrruar veten? Jo. Para sė gjithash, pėr tė pėrdorur fuqinė e tij, Topi #1 duhet tė ekzistojė.
Sė dyti, Topi #1 ėshtė kaq i fuqishėm, aq sa ēdo gjė ka mundėsi tė mund tė bėhet, mund tė bėhet nga Topi #1. Por nuk ėshtė e mundur qė Topi #1 tė pushojė sė ekzistuari, prandaj, ai nuk mund ta realizojė kėtė gjė.
Topi #1 nuk mund tė shkatėrrohet, sepse Topi #1 nuk u prodhua nga diēka tjetėr. Topi #1 gjithnjė ka ekzistuar. Ėshtė Diēkaja e Pėrjetshme. Si i tillė, ėshtė vetė ekzistenca. Ėshtė vetė jeta, jeta infinite. Qė tė shkatėrrohet Topi #1, duhet tė ekzistojė diēka mė e madhe. Por asgjė nuk ėshtė mė e madhe se Topi #1, as nuk do tė mund tė jetė. Ai ekziston pa i patur nevojėn asgjėje tjetėr. Prandaj, nuk mund tė ndryshohet nga ndonjė forcė e jashtme. Nuk mund tė ketė asnjė fund, sepse nuk Ai nuk ka asnjė fillim. Ėshtė ashtu siē ėshtė dhe nuk mund tė ndryshojė. Nuk mund tė pushojė sė ekzistuari, sepse TĖ QENIT ėshtė vetė natyra e tij. Nė kėtė kuptim, ėshtė i paprekshėm.
Ajo ēfarė ne shohim ėshtė kjo: Diēkaja e fillimit fare do tė jetė gjithnjė mė e madhe sesa Diēkaja Tjetėr qė ajo prodhon. Diēkaja ekziston nė vetvete. Diēkaja Tjetėr ka nevojė pėr Diēkanė qė tė ekzistojė. Prandaj, Diēkaja Tjetėr ka nevoja. Ėshtė mė inferiore ndaj Diēkasė, dhe kėshtu do tė jetė gjithnjė, sepse Diēkaja e Pėrjetshme nuk ka nevojėn e njė tjetre.
Diēkaja mund tė jetė nė gjendje tė prodhojė Diēka Tjetėr qė ėshtė njėlloj si Ajo nė disa aspekte, por--pavarėsisht se ēfarė--Diēkaja Tjetėr do tė jetė gjithnjė ndryshe nga Ajo nė disa aspekte. Diēkaja e Pėrjetshme do tė jetė gjithnjė mė e madhe nė lidhje me kohėn dhe fuqinė. Kėshtu, Diēkaja e Pėrjetshme nuk mund tė prodhojė njė diēka ekzaktėsisht tė barabartė me Veten. Vetėm ajo ka ekzistuar gjithnjė. Vetėm ajo mund tė ekzistojė e pavarur nga diēka tjetėr.
A dėshironi tė eksploroni mė shumė pėr Diēkanė e Pėrjetshme? Shihni Kush.
Dėrgoja kėtė faqe me e-mail njė shoku
Si tė fillosh njė marrėdhėnie me Perėndinė
|