•  Faqja kryesore >> Ekzistenca >> Ujėra tė turbullta

Ekzistenca
Dhe Jezusi?
Pėrjetimi
Lidhje
Ēėshtje tė jetės
Enigma
P & P forum

Keni pyetje?
Pėr kėtė faqe
Dėrgo faqen
Faqja kryesore



Ujėra tė turbullta

Ēfarė ka zbuluar shkenca pėr gjenetikėn
qė Darvini nuk e dinte...

nga Carl Wieland

I printueshėm nė PDF

Shėnim editorial: Shkenca ka zbuluar shumė nė kėto 100 e ca vjet qė nga koha e Darvinit. Vėzhgimet e tij nė lidhje me pėrzgjedhjen natyrore, "mbijetesa e mė tė fortit", mbeten tė vėrteta. Por disa nga pėrfundimet e Darvinit (afro 150 vjet mė parė) bien nė kundėrshtim me atė qė shkenca ka zbuluar nė lidhje me ADN-nė, gjenetikėn dhe trashėgiminė. Artikulli i mėposhtėm shpjegon...

Pėrzgjedhja natyrore shpesh quhet 'mbijetesa e mė tė fortit' ose, kohėt e fundit, 'riprodhimi i mė tė fortit'. Shumė njerėz janė tė paqartė nė lidhje me kėtė, duke menduar se provat pėr pėrzgjedhjen natyrore janė automatikisht prova pėr idenė qė molekulat kthehen nė mikrobe, qė pastaj kthehen nė miza, manjolia dhe menaxherė firmash.

Ēfarė bėn pėrzgjedhja natyrore?

Pėrzgjedhja natyrore ėshtė nė tė vėrtetė njė ide shumė logjike. Njė kreacionist, kimisti dhe zoologu Eduard Blith (1810-1873), shkroi pėr tė nė 1835-7, pėrpara Darvinit, i cili ka shumė mundėsi ta ketė huazuar idenė e tij nga Blith.1 Njė organizėm mund tė zotėrojė njė tipar ose karakter tė trashėgueshėm, i cili, nė njė mjedis tė dhėnė i jep atij organizmi mundėsi mė tė mėdha pėr t'i transmetuar tė gjitha genet e tij nė brezin tjetėr (krahasuar me tė tjerė tė llojit tė tij qė nuk e kanė atė). Me kalimin e brezave ai tipar ose karakter ka mundėsi tė mira tė bėhet mė i pėrhapur nė atė popullsi. Njė mundėsi e pėrmirėsuar pėr sukses nė riprodhim (dmth nė pasjen e trashėgimtarėve) mund tė arrihet nė disa mėnyra:

  • Mundėsi mė tė mėdha mbijetese. Dmth organizmi ėshtė 'mė i pajisur pėr tė mbijetuar'. Ky ėshtė kuptimi i 'mbijetesa e mė tė fortit' me qė ra fjala; nuk ėshtė fjala patjetėr pėr forcė fizike siē kuptohet zakonisht. Nėse ke mė shumė (ose mė pak) tė ngjarė tė mbijetosh, rrjedhimisht ke mė shumė (ose mė pak) tė ngjarė tė lėsh pasardhės, dhe nė kėtė mėnyrė tė transmetosh genet. Pėr shembull, genet pėr qime mė tė gjata i pėrmirėsojnė mundėsitė e njė kafshe pėr tė mbijetuar nė klimė tė ftohtė. Genet pėr ngjyrė tė bardhė e pėrmirėsojnė maskimin e njė ariu nė dėborė (maskimi jo vetėm e ndihmon njė kafshė qė tė mos e hanė; e ndihmon edhe t'i afrohet pa u zbuluar gjahut tė vet). Kėshtu duke pasur mė shumė mundėsi pėr tė mos ngordhur nga uria, njė ari me ngjyrė mė tė ēelėt ka mė shumė mundėsi tė jetojė mė gjatė dhe ta pėrcjellė ngjyrėn e tij tė ēelur nė brezin tjetėr.
  • Mundėsi mė tė mėdha pėr t'u ēiftuar. Nėse femrat e njė lloji peshku vazhdimisht preferojnė meshkuj me bishta mė tė gjatė, atėherė meshkujt me gene pėr bishta mė tė gjatė do tė kenė mė shumė mundėsi pėr t'u riprodhuar, nė pėrgjithėsi, kėshtu qė genet e tyre (qė pėrfshijnė edhe ato pėr bishta tė gjatė) kanė mė shumė mundėsi pėr t'u kopjuar. Genet pėr bishta tė gjatė (dhe si rrjedhim varieteti bisht-gjatė) do tė jenė mė tė pėrhapur nė atė popullsi.
  • Sukses mė tė madh nė riprodhim. Tė mendojmė njė lloj bime farat e sė cilės pėrhapen nga era. Nėse ajo ka gene qė iu japin farave tė saj njė formė mė tė mirė aerodinamike sesa farat e bimėve tė tjera tė tė njėjtit lloj, atėherė genet pėr atė tipar tė veēantė (dhe rrjedhimisht tipari vetė) do tė favorizohen, dmth 'pėrzgjidhen' nė kėtė mėnyrė 'natyrore', prej nga edhe vjen termi. Nė tė kundėrt, nėse kjo bimė ndodh tė jetė nė njė ishull tė vogėl, farat qė udhėtojnė mė larg kanė mė shumė mundėsi tė humbin nė det. Kėshtu qė genet mė pak aerodinamike do tė favorizohen. Duke supozuar se kemi gene edhe pėr forma mė aerodinamike dhe pėr forma mė pak aerodinamike, ky efekt i thjeshtė do tė bėnte qė tė gjitha bimėt e kėsaj popullate tė ishullit do tė prodhonin nė nė fund vetėm fara qė nuk shkonin larg; genet pėr fluturim tė gjatė do tė ishin eliminuar.

Pėrshtatja

Nė mėnyrė tė tillė, krijesat mund tė bėhen mė tė pėrshtatura ndaj mjedisit nė tė cilin gjenden. Ta zėmė se njė popullatė bimėsh ka njė pėrzierje genesh pėr gjatėsinė e rrėnjėve. Ekspozoje atė popullatė brez as brezi ndaj periudhave tė pėrsėritura tė njė moti shumė tė thatė, dhe bimėt me mė shumė mundėsi pėr tė mbijetuar janė ato me rrėnjė mė tė gjata pėr tė arritur shtresat mė tė thella ujore. Kėshtu genet pėr rrėnjė mė tė shkurtra kanė mė pak tė ngjarė tė pėrcillen (shih nė fund majtas). Me kalimin e kohės asnjėra nga kėto bimė nuk do tė ketė mė gene pėr rrėnjė tė shkurtra, kėshtu ato do tė jenė tė tipit 'rrėnjėgjatė'. Ato tani janė mė tė pėrshtatura ndaj kushteve tė thata sesa paraardhėsit e tyre.

Evolucioni i Darvinit

Kjo pėrshtatje, nė tė vėrtetė njė 'sinkronizim me mjedisin', u pa nga Darvini si njė proces nė thelb krijues dhe pa kufij. Nėse pėr njė kohė tė shkurtėr mund tė dilnin varietete tė reja tė pėrshtatura me mjedisin, atėherė nė njė kohė tė mjaftueshme, mund tė dilnin njė numėr pa fund karakteristikash, deri nė krijesa tė reja. Nė kėtė mėnyrė, besonte ai, u shfaqėn mushkėritė nė njė botė pa mushkėri dhe pendėt nė njė botė pa pendė. Darvini nuk e dinte si funksionon nė tė vėrtetė trashėgimia, por njerėzit sot e dinė. Ai nuk e dinte, pėr shembull, se ajo qė pėrcillet nė riprodhim ėshtė nė thelb njė mori pakosh informacioni (gene), ose udhėzimesh tė koduara.

Nuk mund tė theksohet aq sa duhet se ajo qė bėn pėrzgjedhja natyrore nė tė vėrtetė ėshtė humbja/reduktimi i informacionit.

Ajo vetė nuk ėshtė nė gjendje tė krijojė ndonjė gjė tė re. Nė shembullin e mėsipėrm, bimėt u bėnė mė tė afta pėr tė mbijetuar nė kushte thatėsire pėr shkak tė eliminimit tė disa geneve; dmth ato e humbėn njė pjesė tė informacionit qė kishin paraardhėsit e tyre. Informacioni pėr rrėnjėt mė tė gjata ishte i pranishėm nė popullatėn mėmė; pėrzgjedhja natyrore nuk nxorri apo shtoi ndonjė gjė tė re nė popullatė.

Ēmimi qė paguhet pėr pėrshtatjen, ose specializimin, ėshtė gjithmonė humbja pėrfundimtare e njė pjese tė informacionit nė atė grup organizmash. Nėse mjedisi do tė ndryshonte pėrsėri dhe do tė kthehej siē ishte mė parė, nė mėnyrė qė rrėnjėt mė tė shkurtra tė ishin tė vetmet mundėsi pėr mbijetesė, informacioni pėr to nuk do tė 'rishfaqej' magjikisht; popullata nuk do tė ishte mė nė gjendje tė pėrshtatej nė kėtė drejtim. Nė mėnyrė qė tė dilte njė varietet rrėnjėshkurtėr pėr t'u pėrshtatur me mjedisin duhej filluar edhe njė herė me popullatėn 'mėmė' me gene tė pėrziera nė tė cilėn tė ishin tė pranishėm tė dy llojet e geneve.

Kufizime tė brendshme pėr ndryshueshmėri

Nė njė proces tė tillė humbjeje informacioni, ka automatikisht njė kufi ndaj ndryshueshmėrisė, sepse pellgjet gjenetike nuk mund tė humbin pafundėsisht informacionin e tyre.

Kjo duket nė mbarėshtim, qė ėshtė njė version tjetėr pėrzgjedhjeje (nė kėtė rast, artificiale) - parimi ėshtė i njėjti si nė pėrzgjedhjen natyrore. Tė marrim kuajt. Njerėzit kanė nxjerrė lloj -lloj varietetesh nga kuajt e egėr--kuaj tė mėdhenj pune, poni tė vegjėl dhe kėshtu me rradhė. Por shpejt arrihen kufijtė, sepse pėrzgjedhja mund tė punojė vetėm me atė qė ėshtė paraprakisht. Mund tė krijohen varietete kuajsh me ngjyrė tė bardhė, kafe etj, por sado punė pėrzgjedhėse tė bėsh nuk mund tė nxjerrėsh kurrė njė kalė me ngjyrė tė gjelbėr - informacioni pėr kėtė nuk ekziston nė popullatėn e kuajve.

Kufizimet nė ndryshueshmėri vijnė edhe sepse ēdo varietet kuajsh pėrmban mė pak informacion sesa tipi i egėr nga i cili rrodhi. Logjika e thjeshtė na konfirmon se nuk mund tė fillosh me poni tė vegjėl pėr tė arritur tek kuajt e mėdhenj Klajdsdejl pėr tėrheqje ngarkesash tė rėnda--informacioni pėr kėtė nuk ėshtė mė! Sa mė i madh specializimi (ose 'pėrshtatja', nė kėtė rast ndaj mbarėshtuesit njerėzor, qė pėrfaqėson 'mjedisin'), aq mė i sigurt mund tė jesh se pellgu gjenetik ėshtė zvogėluar ose shteruar, dhe aq mė pak ndryshim i mėtejshėm ėshtė i mundur duke filluar nga ky element.

Kėto fakte tė thjeshta e logjike e bėjnė tė qartė se pėrzgjedhja natyrore ėshtė shumė larg nga procesi krijues i pakufizuar qė imagjinoi Darvini.

Teoricienėt evolucionistė e dinė kėtė, sigurisht. Ata e dinė se duhet tė mbėshteten nė ndonjė proces tjetėr pėr tė krijuar informacionin e ri tė domosdoshėm, sepse historia e evolucionit ka nevojė pėr tė. Njė herė e njė kohė, thotė ajo, na ishte njė botė me krijesa tė gjalla pa mushkėri. Pastaj nuk e dimė se nga doli informacioni pėr mushkėritė, por pendėt ende nuk ekzistonin - mė vonė dolėn edhe ato. Por pėrfundimi ėshtė se pėrzgjedhja natyrore, nė vetvete, ėshtė e pafuqishme pėr tė krijuar. Ajo ėshtė njė proces zgjedhjeje midis disa gjėrave qė duhet tė ekzistojnė sė pari.

Po mutacionet - a tregojnė ata pėr evolucion?

Meqenėse pėrzgjedhja natyrore vetėm mund tė zgjedhė, evolucionistėt e sotėm mbėshteten te mutacionet (gabime tė rastėsishme kopjimi nė procesin riprodhues) pėr tė krijuar materialin bazė mbi tė cilin mund tė punojė pėrzgjedhja natyrore. Por kjo ėshtė ēėshtje mė vete. Ėshtė demonstruar nė mėnyrė bindėse se mutacionet e vėzhguara nuk shtojnė informacion, dhe qė ideja e mutacionit vihet seriozisht nė pozitė tė vėshtirė mbi baza teorike nė kėtė fushė.2 Njė nga gjenetistėt mė tė njohur nė botė, Dr Werner Gitt nga Instituti Federal i Fizikės dhe Teknologjisė nė Braunschweig, thotė, 'Nuk ka asnjė ligj natyror tė njohur pėrmes tė cilit materia mund tė kthehet nė informacion, dhe as ka ndonjė proces fizik ose dukuri materiale tė njohur qė mund ta bėjė kėtė.'3 Sfida e tij pėr ta hedhur poshtė shkencėrisht kėtė deklaratė ka mbetur pa pėrgjigjie qė nga koha e botimit tė saj. Edhe ato mutacione qė ndihmojnė nė mbijetesė shihen si humbje informacioni, dhe nuk krijojnė materialin e ri aq tė dėshiruar mbi tė cilin tė punojė pėrzgjedhja natyrore.4

(1) Taylor, I., In the Minds of Men (TFE Publishing, Toronto, Canada, pp. 125-133, 1984).
(2) From a Frog to a Prince video, prodhuar nga Keziah, shpėrndarė nga Answers in Genesis. Shih edhe Spetner, L.S., Not by chance! (The Judaica Press Inc., New York, 1998).
(3) Gitt, W., In the beginning was information (Christliche Literatur-Verbreitung, Germany, p. 79, 1997).
(4) Wieland, C., "Beetle bloopers," Creation 19(3):30, 1997.

[SHĖNIM: Pjesa mė e madhe e artikullit tė mėsipėrm u shkrua nga Dr. Carl Wieland, dhe u pėrdor me leje nga www.AnswersInGenesis.org. Pėr artikullin e plotė mbi mutacionet, ju lutemi shikoni:
www.answersingenesis.org/home/area/re2/chapter5.asp]


Shėnim editorial:

Mutacionet sjellin tipare tė reja, si psh zhvillimi i rezistencės ndaj antibiotikėve tek bakteret. Por edhe me kėto lloj mutacionesh nuk prodhohet informacion i ri gjenetik. Madje edhe tiparet e dobishme, pėrshtatėse dalin nga humbja e informacionit gjenetik.

Ka patur raste kur sasia e informacionit gjenetik ėshtė rritur, por jo vetė informacioni i ADN-sė. Me fjalė tė tjera, evolucioni ka nevojė pėr gene tė reja, pėr informacion tė ri gjenetik qė tė shfaqet nė njė lloj, nė mėnyrė qė tė dalin pendėt tek zvarranikėt, pėr shembull. Megjithatė, edhe kur genet pėsojnė mutacion, ata thjesht rritin sasinė e ADN-sė, nuk shtojnė informacion tė ri funksional.

Perėndia na thotė se Ai i ka krijuar tė gjithė elementet. Zanafilla kapitulli 1 thotė se bimėsia dhe pemėt u krijuan tė gjitha "sipas llojit tė tyre". E njėjta gjė edhe pėr kafshėt. Na thuhet se kafshėt e detit, shpendėt, gjėja e gjallė, krijesat qė zvarriten nė tokė dhe bishat e egra u krijuan "sipas llojit tė tyre " (Zan 1:21, 24). Llojet e ndryshme tė kafshėve dolėn menjėherė, jo gradualisht me kalimin e kohės, dhe nuk evoluan nga njė lloj kafshe nė njė tjetėr.

Zanafilla na thotė se Perėndia e krijoi njeriun "nė shembėlltyrėn e Tij" (Zan 1:26), gjė qė nuk ndodhi me bimėt ose kafshėt. Njeriu ishte i njė "lloji" tjetėr nga bimėt dhe kafshėt.

Perėndia dėshiron qė secili nga ne tė fillojė njė marrėdhėnie me Tė, qė ta njohim Perėndinė siē ėshtė dhe tė lidhemi me Tė nė njė nivel personal. Evolucioni sugjeron qė njerėzit janė tė lidhur shumė afėr me kafshėt dhe natyrėn. Megjithatė, Perėndia na ka krijuar ne si njerėz qė jo vetėm tė lidhemi me mjedisin, por tė kemi njė marrėdhėnie me Tė. Artikulli Ēfarė ke tė pėrbashkėt me Perėndinė e diskuton mė shumė kėtė. Pėr tė ditur si tė filloni njė marrėdhėnie me Perėndinė, ju lutemi shikoni: Lidhje.


Dėrgoja kėtė faqe me e-mail njė shoku
Si tė fillosh njė marrėdhėnie me Perėndinė



  © StudentiShqiptar.com            Home FAQJA KRYESORE     Top KREU     Contact NA KONTAKTONI